Seensa
Biyya tokko tokko keessatti, murteewwan siyaasaa fi diinagdee bifa addunyaa hunda miidhuu danda’an ni mul’atu. Haaluma kanaan, dhimma buufata galaanaa Itiyoophiyaa irratti mormii fi mariin addunyaa irratti jabaachaa jira. Preezdaantiin Raashiyaa, Vilaadmiir Puutiin, haala kana irratti yaada ifaa kennuun, “Itiyoophiyaa buufata galaanaa irraa ugguruun nagaa miti, gowwummaadha,” jedhe.
- Maaliif Dhimma Buufata Galaanaa Itiyoophiyaa Furuu Barbaachisaa Dha?
Itiyoophiyaan biyyoota Afrikaa keessaa tokko yoo taatu, ummanni ishee miiliyoona 120 ol ta’e. Biyya akkanaa guddaa fi bal’aa buufata galaanaa hin qabne ta’uunsaa rakkoo diinagdee, nageenyaa fi siyaasaaf sababa guddaa ta’eera.
Buufata galaanaa argachuun:
Daldala alaa fi galii biyya keessaa guddisuu danda’a,
Gargaarsa fi miidhaa qabeenya biyyoota biro irratti hir’isa,
Dandeettii lolaa fi eegumsa biyyaa cimsuu danda’a.
Kanaaf, Itiyoophiyaan karaan galaanaa akka ishee hin cufamne mirga namummaa fi mirga biyyaa ti.
- Yaada Vilaadmiir Puutiin fi Dhimmoota Nageenyaa Naannoo
Preezdaantiin Raashiyaa Vilaadmiir Puutiin yeroo dubbate, haala siyaasaa naannoo Gaanfa Afrikaa fi Ho’a Galaanaa irratti xiyyeeffate. Inni akkana jedhe:
“Biyya guddaa fi ummata baay’ee qabdu buufata galaanaa irraa ugguruun nageenyaaf hin oolu; inumaayyuu haala sodaa fi morkii uuma.”
Puutiin akka jedhetti, biyyoonni akka Jibuutii, Somaaliyaa, Eertiraa fi Sudaan waliin ta’uun Itiyoophiyaa waliin walii galtee nageenyaa fi daldalaa irratti hojjechuun furmaata waaraa fiduu danda’a.
- Shira Addunyaa fi Tarsiimoo Daldalaa
Addunyaan ammaa keessatti, biyyoonni tokko tokko, keessumaa kanneen galaanaa irratti aangoo qaban, biyyoota dhorkaa keessa galchuu fi daldala isaani to’achuuf yaalu. Dhimmicha keessatti, Itiyoophiyaa irratti:
Shira diinagdee (Economic blockade),
Shira siyaasaa (Diplomatic isolation),
Shira waraanaa fi to’annoo galaanaa ni mul’ata.
Biyyoonni kana keessatti hirmaatan, dinagdee isaanii fi bu’aawwan daldalaa ofiitiif qofa ni yaadu; nageenya naannoo fi misooma waliigalaa hin ilaalan.
- Balaaleffannaa Addunyaa Irraa Dhufe
Dhimma buufata galaanaa Itiyoophiyaa irratti:
Ameerikaa, Chaayinaa, Raashiyaa, Hindii fi Afrikaa Union walumaagalatti marii keessa jiran.
Biyyoonni hedduun, “Itiyoophiyaa hin danqamin; mirgi ishee hin sarbamin,” jedhaniiru.
Dhaabbanni Tokkummaa Mootummoota (UN) fi IGADs ammoo, furmaata nagaa fi marii hunda hirmaachisu gaafatan.
- Dhimma Buufata Galaanaa fi Misooma Naannoo
Buufata galaanaa argachuun qofti Itiyoophiyaa qofaaf miti; biyyoota ollaa isheefis faayidaa qaba. Fakkeenyaaf:
Daldalli socho’u dinagdee Sudaanii fi Keeniyaa cimsuu danda’a,
Daldala Afrikaa Bahaa walitti fiduu danda’a,
Naannoon nagaa fi walitti dhufeenya uumuu danda’a.
Kanaafuu, akka Preezdaanti Puutiin jedhetti, biyyoonni naannichaa waliin hojjechuun murteessaadha.
- Furmaata Karaa Nageenyaa
Puutiin akka ibse, furmaanni guddaan waraana osoo hin taane, marii, waliigaltee fi hirmaannaa waliinii dha.
Karaa kanaan:
Marii diploomaasii irratti xiyyeeffachuu,
Waliigaltee daldalaa fi geejjibaa uumuu,
Misooma buufata waloo (joint port development) gochuun furmaata waaraa ta’a.
- Dhuma irratti – Itti Fufinsa Nageenyaa fi Haqa Itiyoophiyaa
Itiyoophiyaan mirga buufata galaanaa argachuuf qabdu addunyaan beekuu qabdi. Biyyoonni ollaa fi humnoonni alaa shira ittiin nagaa balleessan irraa of qusachuu qabu.
Waliin hojjechuun, waliif kabajuun fi walii galtee ijaaruun Afrikaa Bahaa nagaa fi badhaadhinaaf furmaata qofa dha.
Xumura
Dhimma buufata galaanaa Itiyoophiyaa irratti yaada Vilaadmiir Puutiin ifaa dha. Inni akkana jedhe:
“Itiyoophiyaa buufata galaanaa irraa ugguruun nageenya hin fidee, gowwummaadha. Dhimma kana karaa nagaa fi waliigaltee qofaan furachuun furmaata waaraa dha.”
Yeroo ammaa kana, biyyoonni addunyaa marii nagaa fi walqixxummaa irratti hundaa’e geggeessuu qabu. Itiyoophiyaan buufata galaanaa argachuun mirga seeraa fi aadaa addunyaa ti.
Jecha Xumuraa (SEO Keywords):
Buufata galaanaa Itiyoophiyaa
Vilaadmiir Puutiin fi Itiyoophiyaa
Dhimma nageenyaa Gaanfa Afrikaa
Shira addunyaa irratti Itiyoophiyaa
Mirga galaanaa Itiyoophiyaa
Daldala fi nageenya Afrikaa Bahaa