

Innaa Lillaahi Wa Innaa Ilayhi Raaji'un!




Barsiisummaa fi Jireenya Duraa
1.1. Maqaa fi bakka dhalootaa
Mufti Haji Umar Idris biyyattii Ethiopian Islamic Affairs Supreme Council (EIASC) fi hooggansa Islaamaa biyya Itoophiyaa keessa ture keessatti beekkamaadha.
Lakkofsi dhaloota isaa 1940 jedhameera.
Bakka dhalootaa isaa fi haala maatii isaa gabaabinaan hin ibsamne, garuu biyyatti keessatti bakka cimaa qabaachaa ture.
1.2. Leenjii fi guddina amantaa
Mufti Idris barnoota amantaa Islaamaa fi seenaa Islaamaa keessatti hirmaannaa fi barsiisummaa qabaachaa ture. Inni islaamummaa, wal‐itti dhufeenya hawaasa, akkasumas amaloota namummaa fi amanamummaa irratti xiyyeeffate. Wanti kun gabaabinaan ibsameera: “widely respected… proponent of Muslim unity” jedhamee.
1.3. Gochaa fi ol‐aantummaa hooggansa
Mufti Idris hoggansa guddicha Islaamaa Itoophiyaa keessatti qabaachaa ture. Fakkeenyaaf, hooggansa EIASC keessa ture. Itti dabalees, hojii Fatwa (murtoo fi ajaja amantii) fi Daʿwah (waamicha Islaamaa) irratti argama cimaa qaba ture.
- Gumaacha Amantaa Islaamaa
2.1. Wal‐itti dhufeenya amantootaa fi waliin jireenya
Mufti Idris gumaacha isaa keessatti, amantoota garaagaraa fi hawaasa bal’aa waliin hojii cimaa hojjeteera. Garaagarummaan siyaasaa, jaarmiyaa fi gosoota hawaasaa keessa jiru keessatti amANTIIN Islaamaa akka wal‐itti hidhatuuf tattaaffii gochaa ture. Gabaasni tokko akka jedhuutti:
“His unwavering dedication to fostering unity …”
2.2. Murtoo fi ajaja amantii (Fatwa)
Mufti Idris akka Mufti fi hoogganaa EIASC ta’een, dhimma amantii fi seeraa Islaamaa irratti murtoo fi gorsa kennuu keessatti hogganaa ture.
Gorsii fi murtoowwan isaa hawaasa Muslima Itoophiyaaf akka bu’aatti tajaajilaniiru, fakkeenyaaf wal‐itti dhufeenya hawaasa, haqummaa fi walqixxummaa irratti xiyyeeffachuun.
2.3. Leenjii fi beekumsa hawaasaaf dabarsu
Mufti Idris hawaasa keessatti beekumsa Islaamaa babal’isuuf sochii barnootaa fi hojimaata hawaasaa hojjechaa ture. Hawaasa keessatti beekumsi Islaamaa ol ka’uuf, akka fakkeenyaatti: ibaadaa, seera Islaamaa fi walhormaataa irratti odeeffannoo fi barsiisota kenneera.
2.4. Hawaasa keessatti nagaa fi tasgabbii buusuuf tattaaffii
Mufti Idris dhimma nagaa fi tasgabbii hawaasa keessatti gaggeessa ture. Ramaddii gosoota, amantoota fi hawaasa bal’aa gidduutti rakkoo fi wal‐mormii jiru ufumaan furuu irratti shoora qabaachaa ture. Gabaasni tokko akka jedhuutti, iddoowwan “leadership gap” jedhamuu fi hoggansa isaa keessatti hawaasa Muslimaa Itoophiyaa biratti kabajaa guddaa argateera.
- Bu’aa fi Dhaabbilee Hawaasummaa Fi Amantaa
3.1. Cimsina hawaasa Muslimaa Itoophiyaa keessatti
Hoggansi Mufti Idris hawaasa Muslimaa Itoophiyaa keessatti ol’aantummaa fi akkaataa itti of‐mul’isu ittiin fooyyesseera. Kana jechuun: gorsa amantii fi hoggansa sirrii kennu, amantii fi hojii Islaamaa sirnaan raawwachuu irratti hirmaannaa bal’aa uumuu.
3.2. Walii‐galtee amantoota garaagaraa gidduutti
Dhimmoota amantii garaagaraa fi hawaasa waliin jiraachuu keessatti Mufti Idris dhiibbaa olaanaa qaba. Inni amantoota biro waliin haala nagayaa fi wal‐hubannaa uumuu irratti hojjechaa tureera. Kun ammoo hawaasa keessatti wal‐jijjiirraa amantaa fi wal‐hubannaa babal’isuuf gahee qaba.
3.3. Beekumsa fi hiika amantaa Islaamaa fageessuu
Mufti Idris hojii isaa keessatti beekumsa Islaamaa hawaasa bal’aa biraan gahuu fi hiika isaa irratti hubannoo uumuu irratti xiyyeeffate. Kun immoo Muslima Itoophiyaaf akka amantii isaanii hubannoo guutuu fi hojii irra oolchuuf gargaareera.
3.4. Nagaa, tasgabbii fi dura‐dhaabbii furmaataa
Mufti Idris hawaasa keessatti nagaa fi tasgabbii uumuu, walitti dhufeenya hawaasummaa fi amantootaa cimsuu irratti gumaacha guddaa godheera. Qabxiin kun hawaasa Muslimaa fi biraa biratti kabajaa fi amanamummaa isaa mirkaneessa.
- Caqasama Fi Galata
4.1. Kabajaa fi ulfina
Mufti Idris waggoota hedduu muummee hooggansa amantaa Islaamaa Itoophiyaa keessatti tureera. Gabaasni tokko akka jedhuutti: “The former President of the Ethiopian Islamic Affairs Supreme Council (EIASC), Grand Mufti Haji Umar Idris, has died.”
Karaa mootummaa fi hawaasa bal’aa irraa kabajaa fi galata guddaa argateera.
4.2. Dhaabbiilee fi fakkeenya hojii
Mufti Idris fakkeenya gaarii ta’uun hojiiwwan isaa irraa barnoota adda addaa kennuu danda’a. Isaan keessaa:
Hawaasa amantii garaagaraa gidduutti waldhabdee fi walmormii hir’isuun wal‐hubannaa babal’isu.
Barsiisaa fi hogganaa amantaa cimsuu.
Beekumsa Islaamaa hawaasa biratti ol kaasu.
Dhiibbaa nageenyaa fi tasgabbii hawaasummaa keessatti qabaachaa ture.
4.3. Qabxiin ilaalamuu qabu
Karaa tokkoon, Mufti Idris gumaacha olaanaa godheeraa deebi’ee madaaluu fi galateeffamuu qaba. Haa taʼu malee, seenaa hojii isaa keessatti ibsi gabaabaa fi gabaasni hedduun hin jiraanne waan ta’eef, qorannaan dabalataa fi barreessuun barbaachisaa dha.
- Xumura: Waa’ee Hojii fi Bu’aa Mufti Haji Umar Idris
Mufti Haji Umar Idris seenaa amantaa Islaamaa keessatti gahee ol’aanaa qaba; uummata Muslimaa Itoophiyaaf hoggansa, gorsaa fi fakkeenya gaarii ta’uun hojii bal’aa hojjeteera. Bu’aa isaa keessaa: hawwii wal‐itti dhufeenya amantootaa fi hawaasa garaagaraa gidduutti cimsuu, beekumsa Islaamaa babal’isu, nagaa fi tasgabbii hawaasaa keessatti gahee barbaachisaa qabaachuun isaa ifaago.

